2024-2025 yılı Zeytin sezonunda Zeytin hasadı devam ederken Zeytinyağı üretimi rekor seviyelere ulaştı.
Her yıl dört gözle beklenen zeytin hasadı ülkemizin dört bir yanındaki üreticilerin özverili çalışmalarıyla şenleniyor. Özellikle sofralık yeşil zeytin üreticileri ile erken hasat zeytinyağı elde etmek isteyen zeytinyağı üreticileri için zeytinliklerde hasat heyecanı başladı. El ile bin bir zahmet toplanılan zeytinler, günümüzde son sitem fabrikalarda öncelikle yaprak ayıklama, yıkama, sonrasında kırma ve pres işlemlerinden geçiyor. Pres işleminden sonra zeytinlerin suyu ve yağı birbirinden ayrıştırılarak zeytinyağına dönüşüyor.
Marmara bölgesinin Zeytin yatağı olarak bilinen İznik, Gemlik, Orhangazi, Erdek’i içine alan bölgede Zeytin ve Zeytinyağı hasadı devam ediyor. 78.000 Dönün Zeytinlik alanı ve 2.340.000 Zeytin ağacı ile dikkat çeken Bursa’ın İznik İlçesinde Zeytinyağı üretimi rekor seviyelere ulaştı.
Zeytin ağacının organik yapısından dolayı iki senede bir yüksek verimli olması, halk arasında “Var yılı, yok yılı” olarak tanımlanıyor. 2024 yılı “Var yılı” olarak değerlendirilse de mevsim şartlarından dolayı Sofralık zeytin olarak kullanılan iri zeytin yerine tanelerin yeterli iriliği ulaşmamasından dolayı yüksek rekoltedeki ürün, yağlık olarak Zeytinyağı fabrikalarında değerlendiriliyor.
Ege bölgesindeki Yeşil Zeytin’den 8-10 kg’dan, 1kg. Zeytinyağı çıkarken İznik’te siyah zeytinden 1kg. yağ, yaklaşık 3-5 kg. Zeytinden çıkabiliyor. Yağlık zeytin fiyatı piyasada 30-45 TL arasında olmasından dolayı Zeytinyağı fiyatlarında gözle görülür bir fiyat düşüşü yaşanıyor. Bu fiyat düşüşü tüketicilere olumlu olarak yansısa da üreticiler için 2024 yılı sıkıntılı geçiyor.
Bölgede üretilen sofralık Zeytin ve yağlık Zeytin, bölgenin en büyük kooperatifi Marmarabirlik tarafından işlense de rekolte fazlalığından dolayı üreticiler ellerinde kalan Zeytinyağı için pazar sıkıntısı yaşıyorlar.
Geçtiğimiz yıllarda İspanya ve İtalya başta olmak üzere, dünyada zeytinyağı üretiminin yüzde 20 azaldığı, Türkiye’nin üretiminin ise artış gösterdiği 2022/2023 sezonunda dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına yönelik bazı kısıtlamalara gidilirken söz konusu uygulamanın 2024 yılında kaldırılması üreticiler için memnun edici bir gelişme olarak da değerlendiriliyor.
Son yıllarda Zeytinyağın artan talep doğrultusunda birçok yatırımcı bu sektöre yatırım yapmış bulunmakta. TKDDK ve IPARD bu konuda yatırım desteği verirken İznik bölgesinde Zeytinyağı üretim tesisi olarak firma sayısı şu an 8’e yükselmiş durumda.
İznik içesi Elbeyli Mahallesi’nden üretici İbrahim Öğren,” Sezon olarak rekolteden çok memnunuz. Üretim çok yüksek miktarda. İznik olarak yüksek tonajımız var ama piyasa koşullarından üretici olarak pek memnun sayılmayız niye sayılmayız üretim fazla. Beklentimiz sofralık Zeytindi, ama tanelerin irileşmemesi dolayısı ile bizi yağlığa yönlendirdi. Ürünün yağlık olarak kullanılması bizim üretim maliyetlerimizin çok altında kaldı. Pazar bulmakta sıkıntı çekiyoruz. İdarecilerimizden pazar konusunda yardım bekliyoruz.” diye konuştu.
Pandemi ardından dünyada herkes daha sağlıklı bir yaşam arayışına girdiği günümüzde Zeytinyağı da sağlıklı ve güvenilir gıda olarak öne çıkıyor.
Düzce ilçesinden Osman Cap isimli vatandaş çevre ilçelerden gelen birçok kişi gibi piyasadan almak yerine İznik’e gelip kullandığı Zeytinyağını kendi çıkartıyor.” Her sene 2-3 ton yağlık zeytin alıyorum, burada kendi gözümün önünde çıkarıyorum. Doğal ve sağlıklı, Kalp sağlığı için herkese tavsiye ediyorum.” Diye konuştu.
ZEYTİNİN ANAVATANI
Tipik bir Akdeniz bitkisi olan ve kökü tarih öncesine dayanan yabani zeytin ağacının ne yaşı ve anayurdu ne de zeytinin ilk kez nerede ehlileştirilerek kültür bitkisine dönüştürüldüğü hakkında tam bir görüş birliği olmasa da Tarihçilere ve bilimsel birçok literatüre göre zeytin ağacının ana vatanı Yukarı Mezopotamya yani Anadolu’nun Mardin, Kahramanmaraş ve Hatay üçgenidir.
Zeytin ağacı dünyanın en eski meyve ağacı olarak bilinmektedir. Ülkemizde yaklaşık 90 milyon zeytin ağacı bulunmaktadır. Zeytin varlığımızın %75 i çorak ve engebeli kırsal arazilerde bulunmakta. Ticari anlamda yetiştiricilik Ege, Marmara ve Akdeniz bölgesinde yapılmaktadır.
ZEYTİNYAĞININ FAYDALARI
Meyve suyu gibi natürel tüketilebilen tek yağ olma özelliği ile kendine has renk, koku, tat ve aromasıyla beslenmede çok önemli bir konuma sahiptir.
Uzmanlar, “Zeytinyağının içindeki C, E, A ve K vitaminleri, omega-3, omega-6, sodyum, magnezyum, kalsiyum, potasyum gibi mineraller sayesinde vücuda birden çok faydası olduğunu belirterek, “İçerisindeki E vitaminin zenginliği sayesinde güçlü bir antioksidan kaynağı olmakla beraber cilt dokusunun yenilenmesine, beslenmesine yardımcı olarak yaşlanmayı geciktirir. İçerisindeki tekli doymamış yağ asitleri sayesinde kolesterol düşürücü etki göstererek kalp-damar hastalıkları riskini düşürür, içerisindeki polifenollerle hücre duvarının güçlenmesini sağlayarak damar elastikiyetini arttırır. Bağırsak hareketliliğini düzenler, sindirimi kolaylaştırır, kabızlığı önler, rektum ve bağırsak kanseri riskini azaltır. Çocuklarda ise içeriğindeki E vitamini sayesinde beyin-kemik dokusunun gelişmesine yardımcı olarak büyüme ve gelişimlerine olumlu katkıda bulunur.” diyor.
