Tarım ve Orman Bakanlığı öncülüğünde, Sağlık Bakanlığı’nın desteğiyle yürütülen “Tam Buğday Ekmeği Yaygınlaştırma Kampanyası”, beyaz ekmek tüketiminin yarattığı beslenme sorunlarına karşı somut adımlar atıyor.
Kampanya kapsamında, fırınlarda üretilen ekmeklerin en az yüzde 70 oranında tam buğday unu içermesi zorunlu hale getirilirken, ekmeğe yapay koyu renk veren kavrulmuş malt unu gibi maddelerin kullanımı tamamen yasaklanıyor. Pilot uygulaması Konya’da büyük başarı yakalayan kampanya, Çorum iliyle genişleyerek kısa sürede tüm Türkiye sofralarına sağlıklı bir dönüşüm getirmeyi hedefliyor.
Kampanyanın temel amacı, Türkiye’de yılda kişi başına ortalama 200 kilogram tüketilen ekmeğin besin değerini artırarak halk sağlığını korumak. Beyaz un üretiminde ayrılan 2,5 milyon ton kepek ve rüşeymin israfı, yıllık yaklaşık 600 milyon dolarlık ekonomik kayba yol açıyor. Tam buğday ekmeğiyle bu israf önlenirken, kronik hastalıkların (diyabet, kalp rahatsızlıkları, bağırsak sorunları) azalmasıyla sağlık harcamalarında milyarlarca dolar tasarruf sağlanması bekleniyor. Kampanya ekmeği üretiminde, 50 kilogram beyaz una en az 35 kilogram tam buğday unu karıştırılması gerekiyor; kuru maddede yüzde 7 besinsel lif oranı hedefleniyor. Renk verici bileşenler kullanılmadığı için ekmekler doğal bir görünüme sahip olacak.
Pilot uygulama, 23 Temmuz 2025’te Konya’da başladı. Konya Valiliği, belediyeler, üniversiteler, fırıncılar ve marketlerle iş birliği içinde yürütülen çalışmalarda, tam buğday unlu ekmek satışı belediye halk ekmek büfelerinde 20 kat, diğer fırınlarda 2-5 kat arttı. Kampanya öncesi tam buğday ekmeği tüketimi yüzde 1 seviyesindeyken, tanıtım toplantıları, afişler, broşürler ve tadım etkinlikleriyle farkındalık yaratıldı. Kamu kurumlarında beyaz ekmekten tam buğdaya geçiş sağlandı ve tüketiciler, lif, vitamin (B grubu, demir, magnezyum) zengini bu ekmekleri tercih etmeye başladı.
Kampanya, 2026’da Çorum’a genişledi. Çorum Belediyesi’nde düzenlenen tanıtım toplantısına Çorum Valisi Ali Çalğan, Gıda ve Kontrol Genel Müdürü Dr. Ersin Dilber ve Çorum Belediye Başkanı Dr. Halil İbrahim Aşgın katıldı. Vali Çalğan, “Bu kampanya, toplum sağlığını güçlendirecek önemli bir adım” derken, Genel Müdür Dilber, Konya’daki başarıyı vurgulayarak Çorum’un tarihi ve altyapısıyla örnek bir il olacağını belirtti. Çorum’da imzalanan iş birliği protokolüyle, kamu yemekhanelerinde sunulan ekmeklerin en az yüzde 80’i tam buğday olacak; diğer çeşitler sınırlı erişimde tutulacak.
Uzmanlar, hareketsiz bireyler için günde 2-4 ince dilim, aktif bireyler için 4-6 ince dilim tam buğday ekmeği tüketimini öneriyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün beslenme rehberlerine uygun bu dönüşüm, rafine karbonhidratları azaltarak obezite ve kansızlık gibi sorunları önleyecek. Kampanya, önümüzdeki aylarda Erzurum gibi diğer illere yayılacak ve bir yıl içinde ülke genelinde standart hale getirilecek.
Bu kampanya, Türkiye’nin beslenme alışkanlıklarını kökten değiştirerek daha sağlıklı bir geleceğe kapı aralıyor. Yetkililer, halkın desteğiyle başarıyı kalıcı kılmayı amaçlıyor.
